RİSKLİ GEBELİK NEDİR

Gebelik öncesi var olan  anneye ait bir  hastalık veya ilaç kulanımı zemininde gebeliğin oloşması, gebelik  süresince annede bazı hastalıkların ortaya çıkması,  ve  fetus ( bebek )  da  sakatlık  yada  hastalıkların   veya bunların oluşma  riskinde  artışın saptandığı gebelikler  riskli gebelikler olarak kabul edilir.
 
Başlangıçta normal  olan gebeliklerin  her hangi  bir evresinde fetus  yada anneye ait    ortaya çıkabilir. Bu  bağlamda  her  gebelik riskli  gebelik olarak kabul edilebilir. Aslında gebelikler  başından itibaren  doktor tarafından izlenmelidirler. İzlenmeyen   gebeliklerde  ne zaman  hangi koşullarda bir  sorunun çıkabileceği bilinemez.
 
Bu  tanımlar  çercevesinde hangi gebeliklerin riskli gebelik olabileceği ve gebeliklerin takibinde  nelere  dikkat edilmesi  başlıklar  halinde  sunulmuştur.
 
 

Riskli  gebelikler nedir ?

  • İleri yaş  gebelikleri, çoğul gebelikler( ikizler-üçüzler )

  • Daha önceki gebeliğe ait sorunlar; fetal gelişme  geriliği, preeklampsi,  erken doğum, ölü doğumlar, doğum sonrası bebek ölümleri…..

  • Önceki  bebeğe ait  sakatlıklar ve kromozom  anomalisinin varlığı

  • Annedeki hastalıklar, hipertansiyon hipertroidi,  diabetes mellitus, kalp hastalıkları, nefropati( böbrek hastalıkları )….

 Normal başlayan gebelikler riskli gebelik olabilir mi ? 

 Her  gebelikde   sorunlar  çıkabilir. Gebeliğin başından    sonuna kadar takip edilme nedeni de  budur.

               %2-3  bebeklerde  anomali,  sakatlık olabilir

                   %1.6 kromozom  anomalisi           

                   %5-7   preeklampsi  gelişebilir

                   %7-10 düşük-erken doğum  olabilir

                   %5-6  gelişme geriliği  ortaya  çıkabilir

Gebeler  mutlaka  doktor tarafından takip edilmeli. Doktorlar da   gebeleri  tıp kurallarına uygun izlem  yapmalıdırlar. !

 

Gebelik  izleminin  temel  ilkesi  nasıl olmalı ?
Tıbbi yaklaşımın  temel ilkesi ;  hastanın gebelik haftası itibari ile taşıdığı  olası riskler belirlenerek  gerekli tedbirleri almak  ve hastayı aydınlatarak yönlendirmektir. 

 

  • Hasta ve  ailesi de   bu uyarılara  uymak  zorunda olmalıdır.
Her  anomali sakatlık,  sendromlar  mutlaka  muayenede  saptanır mı ?   
Doğmamış bebekte var  olan  her   hastalık ve  sakatlığın saptanma imkanı  yoktur. Gelişen  teknoloji ve  bilgi birikimi  bu konuda önemli yardımlar sağlamaya   devam etmektedir.
  • Hasta ve aile bu durumu  bilmelidirler
  • Hekimlerde   muayenede  nelerin  belirlendiğini ve  hangi konularda  yanılgılar olacağını aile ile paylaşmalıdırlar.
  • Ön görülen riskler   ve olası  durumlar  aile  birlikte  paylaşılır. Hiçbir zaman  tüm riskleri  doktorun  üstlenmesi  beklenemez. Bu yaklaşım doğru değildir.

 Down sendromu,  muayene   yada  ultrason ile  saptanabilir mi ?

Yapılan muayenelerde, down  sendromu  yakalama ihtimali  %60-70      dir. Yani  her  100 mongol ( Down sendromlu ) bebekten  60-65’inı bu konuda ehil olan doktorlar görebilir.  %30-40 ‘ ında  Down sendromlu  bebeğe işaret edecek bir bulgu   yada  bir  belirti  görülemeyebilir.

 

Tarama testleri bu nedenle yapılır. Tarama testlerinde    bulanan risk  olasılıkları,   kabul edilen  eşik değerin  üstünde  ise  bu durum kesin  değildir. Sadece  kromozom anomalisi riskinin artmış olduğunu işaret eder.

 
Kesin tanı, fetal  karyotip için yapılacak olan  plasenta  biopsisi, amniosentez  veya   fetal kan örneklemesi ile  konulur.

 

Hangi yöntemin  uygulanacağı  gebelik haftasına  göre  hekim tarafından  belirlenir.

 

Hasta tarama testlerini yaptırmadan,  fetal  karyotip için yapılacak olan işlemin  risklerini ve  maliyetini kabul ederek  doğrudan amniosentez  isteyebilir. 

 

Tarama test riski  1/250  nin altında  olanlara  amniosentez  doktor tarafından  önerilir. Hasta  yaptırmaz  ise  sorumluluk  hasta  ve eşine  ait olacaktır.

 

Fetal karyotip  için yapılan  girişimlerde,sadece  sayısal  ve yapısal  kromozom anomalileri saptanır.

 

Karyotipi   normal  ( Normal kromozom yapıası ) bir bebekte  pekala  gen hastalıkları ortaya  çıkabilir. Yapılan  amniosentezle  bu gen hastalıkları için  garanti  verilemez.  Hasta  bunu  talep etme hakkına sahip degildir.  Bilimsel  olarak da  edemez.

 

Özellikle  akraba evlikliklerinde  artmış  olan   gen  hastalıklarında; indeks ( daha önce doğmuş olan  hasta bebek ) vaka çalışması yani  sakatlığı olan  bebekde detaylı araştırmalar  yapılması  sonucu elde edilen  bilgiler doğrultusunda  ancak doğum öncesi tanı  yapılabilir.

 

Dolayısiyle ölmüş , tetkik edilmemiş,  otopsi  yapılmamış  bebeklerdeki hastalıkların tanısını  sonraki gebelikte doğum öncesi  koymak  çok zordur...... hatta tanı koyulamaz..

 

Doktordan beklenen   ve   istenmesi  gereken   en önemli husus nedir?

  “Doktor  bebeğin  her şeyi  normal mi ?” sorusuna ,Bu gün için  hiçbir doktor  evet  diyemez  dememelidir.
 
Çünkü  günümüzde  doğmamış  bebeğin  her  şeyi ile  normal olduğunu  söyletecek  bir   teknoloji ve  yöntem yoktur.

 

Doğum sonrası ortaya çıkan, sağırlık, konuşamama,  otizm gibi kusurları  önceden bilmenin  bu gün için  imkanı yoktur. Hastalar  böylesi durumların  bilinmesini  doktordan  talep edemezler

 

Spastik bebeklerde   sebepler  nelerdir ?

Spastik  bebeklerde  sorun  sadece  doğuma  ait değildir.  Hatta   doğum süreci bunların yaklaşık %10’undan sorumludur.

 

Gebelik  süresince   bebeğin  yaşama  süreç ve   ortamı  etkileyen sebepler, çocukların spastik olmasında  %70-80  oranda bir  paya  sahiptir.  Ancak  bunların doğum  öncesi  belirlenebilmesi   oldukça zordur.   Bu  etkilenmelerin  büyük  bölümü doğum  sonrası    saptanabilir.

 

O halde   böyle bir  bebek karşısında hemen  doğumu  yaptıran  doktoru yada  ebe yi suçlamak büyük bir haksızlık  ve yanlışlık olacaktır.!

 

SON  SÖZ

 

  • Gebelik ve doğum, aslında fizyolojik bir olay olmasına ragmen, çok  karmasık bir  süreçtir. 
  • Bu karmaşık süreci olumsuz etkileyen faktörlerden bilinenler olduğu gibi bilinemiyenlerde çoktur.
  • Doktorlar tıp kuralları içinde   bilinen   yada   öngörülebilen  bulgu ve risklerin  peşine düşmek zorundırlar.
  • Bu durum karşısında  her  olayda ve  kusurda doktoru  suçlamak yanlış bir  yol olacaktır.  Böyle düşünülürse  yakında  gebelik  ve   doğumu takip edecek doktor  ve ebe bulmakta  zorluk yaşayabiliriz.  !!!!!

 Siz değerli  okuyucaların   soruları ve   sorunlarının   iletimi  bize daha fazla  açıklama  yapma ve  bilgi   aktarma  imkanı  verecektir.

Bu  imkanı  sağlamak  sizlere düşmektedir.

 

Sağlıklı  günler sizlerin olsun, saygılarımla

 

 

Prof Dr. Seyfettin ULUDAĞ